byGenel, Yabancılar Hukuku

6458 Sayılı Kanun Kapsamında Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı

Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı Nedir?

Sınır dışı etme deport kararı, Türkiye’de bulunan yabancıların kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakıncalı görülmeleri ya da kanunda öngörülen diğer sebeplerin varlığı halinde ülkeden çıkışlarının sağlanmasına yönelik alınan idari bir karardır. Bu karar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında düzenlenmiş olup, Göç İdaresi Başkanlığı tarafından verilir.

Kimler Hakkında Sınır Dışı Kararı Alınır?

6458 sayılı Kanun’un 54. maddesi uyarınca aşağıdaki durumlarda bulunan yabancılar hakkında sınır dışı etme deport kararı alınabilir:

  1. Terör örgütü veya suç örgütü üyesi olanlar

  2. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar

  3. Sahte veya geçersiz belgelerle Türkiye’ye giriş yapanlar

  4. Vize süresi veya ikamet izni süresi dolmasına rağmen Türkiye’de izinsiz kalanlar

  5. İkamet izni iptal edilen yabancılar

  6. Çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışanlar

  7. Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen ülkeye giriş yapanlar

  8. Yasa dışı yollardan Türkiye’ye giriş yahut çıkış yaptığı tespit edilenler

  9. İltica başvurusu reddedilen veya iptal edilen kişiler

  10. Genel ahlaka aykırı davranışları nedeniyle sınır dışı edilmesi uygun görülenler

Kimler Sınır Dışı Edilemez?

6458 sayılı Kanun’un 55. maddesi, bazı yabancıların sınır dışı edilemeyeceğini belirtmektedir. Aşağıdaki gruplar sınır dışı etme deport kararından muaf tutulmaktadır:

  1. Ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele riski taşıyanlar

  2. İşlediği suç sebebiyle hapis cezası alanlar

  3. Hastalık veya sağlık durumu nedeniyle seyahat etmesi mümkün olmayanlar

  4. Türkiye’de ikamet izni bulunan ve aile birliği bozma riski taşıyanlar

  5. İnsan ticareti mağdurları olup rehabilitasyon sürecinde olanlar

  6. Tedavisi devam eden ağır hastalığı bulunan yabancılar

  7. Uluslararası koruma başvurusu sahibi olup işlemleri devam eden kişiler

Bu kişiler hakkında sınır dışı etme kararı verilse dahi, fiilen uygulanamaz.

Sınır Dışı Etme Kararına Karşı Dava Açma Süresi

Sınır dışı etme deport kararına karşı dava açma süresi tebliğden itibaren 7 gündür. Süresinde açılmayan davalarda idari işlem hukuka aykırı olsa dahi idare mahkemesi tarafından süre aşımından ret kararı verilebilmekte ve ciddi hak kayıpları yaşanabilmektedir.  

Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz Süreci

Sınır dışı edilme deport kararı tebliğ edilen yabancılar, kararın kendilerine bildirildiği tarihten itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvuruda bulunabilirler. Bu süre içinde yapılan başvurular, sınır dışı işlemini durdurur. Başvurular, kişinin bulunduğu yerin idare mahkemesine yapılmalıdır ve mahkeme, davayı 15 gün içinde sonuçlandırır. Her ne kadar kanunen karar verme süresi 15 gün olarak belirlenmiş olsa da uygulamada yaşanan yoğunluk ve diğer etkenler sebebiyle bu süre genelde daha uzun sürmektedir. Mahkeme kararı kesindir ve temyiz edilemez.

Eğer yabancı, hakkında verilen sınır dışı deport kararına rağmen ülkeyi kendi rızasıyla terk etmezse, zorla sınır dışı işlemi uygulanabilir.

Sınır Dışı Etme İşlemlerinin Yürütmesinin Durdurulması (Deport Durdurma) Nedir, Nasıl Yapılır?

Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

İdare mahkemesinde dava ikame edilmesi tek başına deport durdurma için yeterli değildir. İlgili yabancı, yasal temsilcisi ya da avukatı davanın ikame edildiğine dair dava bilgi formunu idari gözetim altındaki yabancının dosya arasına sunmalı ve idareye durumu bildirmelidir. Sınır dışı etme kararının iptali talebiyle davanın ikame edilmesi ve bu durumun davalı idareye bildirilmesi sonrası sınır dışı etme işlemleri (deport) duracaktır. İlgili yabancı gönüllü olarak ülkesine dönmeyi kabul etmediği müddetçe idare mahkemesinden karar çıkana kadar deport duracak ve yabancı sınır dışı edilemeyecektir.

DİKKAT

Sınır dışı işlemlerini yapan idare, uygulamada 7 günlük idari dava açma süresini beklememektedir. Dolayısıyla, bazen 7 gün dolmadan da yabancının sınır dışı deport edilmesi gündeme gelebilmektedir. Bu itibarla, sınır dışı kararlarına itirazda bulunurken, deport kararının tebliğinden itibaren derhal dava açmak gerekmektedir. 

Sınır Dışı Etme Kararı Sonrası Hukuki Süreç

Sınır dışı deport kararı alınan kişiler hakkında geri gönderme merkezi uygulaması devreye girer. Bu süreçte yabancı:

  1. Yabancıya terke davet yapılarak ülkeyi terk etmesi için süre verilebilir. (15-30 gün süre verilir.)

  2. Geri Gönderme Merkezlerinde idari gözetim altında tutulabilir.

  3. İdari gözetim uygulaması sonlandırılarak alternatif yükümlülüklerle denetim altına alınabilir.

İdari gözetime alınan yabancıların avukat tutma hakkı vardır ve hukuki destek alabilirler. Eğer mahkeme lehlerine karar verirse, sınır dışı işlemi durdurulur ve kişinin Türkiye’de kalma hakkı devam eder.

İdari Gözetim Kararı Alınması ve İdari Gözetim Kararına İtiraz Süreci

İdari gözetim kararı, sınır dışı edilme sürecinde yabancıların geri gönderme merkezlerinde tutulmasını öngören bir tedbirdir. 6458 sayılı Kanun’un 57. maddesi kapsamında, aşağıdaki durumlar söz konusu olduğunda idari gözetim kararı alınabilir:

  1. Kaçma veya saklanma riski bulunanlar

  2. Türkiye’ye giriş yasağını ihlal edenler

  3. Sahte belge ile giriş yapanlar

  4. Kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı açısından tehdit oluşturanlar

  5. Yasadışı yollarla ülkeye giren veya ülkeden çıkmaya çalışanlar

İdari gözetim süresi maksimum 6 ay olup, kanuni şartların sağlanması durumunda 6 ay daha uzatılabilir. Ancak, her ay bu gözetim kararının gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Yabancılar, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimliğine itiraz edebilirler. Sulh ceza hakimi, başvuruyu 5 gün içinde sonuçlandırır ve verilen karar kesindir.

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler Nelerdir?

İdari gözetime alınmayan yabancılara zorunlu olarak ya da idari gözetimi sonlandırılan yabancılara gerektiği durumlarda idari gözetime alternatif yükümlülüklerden biri veya birkaçı, süresi yirmi dört ayı geçmeyecek şekilde getirilebilir. YUKK’ta düzenlendiği şekliyle idari gözetime alternatif yöntemler şunlardır:

a) Belirli adreste ikamet etme,
b) Bildirimde bulunma,
c) Aile temelli geri dönüş,
ç) Geri dönüş danışmanlığı,
d) Kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma,
e) Teminat,
f) Elektronik izleme.

Uygulamada genellikle belirli bir adreste ikamet etme ve aynı zamanda belirli zamanlarda imza atmak suretiyle bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmektedir. İdari gözetimi sonlandırılan yabancı, Göç İdaresinin belirlemiş olduğu ilde ikamet edecek ve o ilde bulunan Göç İdaresi Müdürlüğüne belirlenen zamanlarda imza atmak suretiyle bildirimde bulunacaktır.

Tarafına yüklenen yükümlülüğü ihlal eden yabancının yeniden idari gözetim altına alınması gündeme gelebilecektir. İmza atmak suretiyle bildirim yükümlülüğünü iki kez ihlal eden yabancı hakkında yeniden idari gözetim kararı alınabilmektedir. 

  • İdari gözetim kararına karşı itiraz merci idare mahkemesi değil Sulh Ceza Hakimliğidir. Sulh Ceza Hakimliğine yapılan itirazlarda dosyada alınan kararların hukuki değerlendirmesinin dışında ilgili yabancının şahsi ve ailevi durumu da değerlendirme kriterleri arasındadır.
  • İdari gözetim kararlarının kanunen 48 saat içerisinde alınması zorunludur.
  • İdare mahkemesinde sınır dışı etme deport kararının iptali talebiyle açılan dava idari gözetim itirazı sayılmayacağı gibi sulh ceza hakimliğine yapılan itiraz da sınır dışı etme işlemlerini tek başına durdurmayacaktır.

Sonuç

Sınır dışı edilme kararı, yabancıların Türkiye’deki hukuki durumunu doğrudan etkileyen ciddi bir işlemdir. Ancak, hukuki itiraz yolları sayesinde bu karara karşı yargı yoluna başvurmak mümkündür. Yabancılar, kendilerine verilen kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa 7 gün içinde idare mahkemesine başvurmalı ve profesyonel hukuki destek almalıdır. Hukuki süreçleri doğru takip etmek, sınır dışı işleminin durdurulmasını sağlayabilir.

Türkiye’de yaşayan yabancılar için sınır dışı edilme süreci ve hakları konusunda daha fazla bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.